Leren over filosofie - Filosofie.xyz

Disce quasi semper victurus vive quasi cras moriturus.

Over filosofie en filosofen is in de loop der tijd een immense hoeveelheid gezegd en geschreven. Hier wordt ervan afgezien daar nog meer aan toe te voegen; diverse voorhanden handboeken volstaan.

Hoewel het op xyz aankomt op leren filosoferen komt zomaar beginnen met filosoferen niet maar zo van de grond. Lees bijvoorbeeld dit citaat van Kant:

Begrippen zonder aanschouwing zijn leeg, aanschouwingen zonder begrippen zijn blind.

Je aanschouwt deze zin, maar je ziet waarschijnlijk niks omdat je de begrippen ‘aanschouwing’ en ‘begrip’ niet begrijpt, niet inziet waarom Kant ze onderscheidt en niet zelf hebt navoltrokken hoe deze zin het sluitstuk vormt van zoiets als de transcendentale deductie, die Kant in zijn Kritik der reinen Vernunft onderneemt om de mogelijkheidsvoorwaarden van alle kennis te ontdekken. Open terzijde

Wat nu?

Je kunt nu natuurlijk meteen in het diepe springen en de Kritik der reinen Vernunft van kaft tot kaft gaan lezen – een prestatie van formaat als je hem wist te volbrengen – maar dan zal je al snel kunnen opmerken dat Kant zijn Kritiken niet zomaar schrijft en voortdurend ‘in gesprek is’ met de lange traditie van de filosofie en dat je die dan ook nog moet kennen wil je hier met enig begrip kunnen lezen...

Wat nu! Alle filosofen gaan lezen?

Dat valt alleen serieus te overwegen als je van het kaliber van iemand als Leibniz bent. Open terzijde Je zult jezelf dus serieus af moeten vragen wat te leren over filosofie en wat niet. En zelfs dan: al snel zul je er achter komen dat de meeste filosofen – waaronder Leibniz zelf – geen rekening met je hebben gehouden en in hun teksten al veel achtergrondkennis bij je vooronderstellen. Zeker in het begin is het dus ongemeen lastig een filosofische tekst met enig begrip te lezen. Laat staan nog dat je een dergelijke tekst op filosofische wijze kunt lezen. De te expliciteren vooronderstellingen van zo’n tekst kunnen je bijvoorbeeld pas opvallen tegen een stevige achtergrond van parate kennis. En pas als deze vooronderstellingen aldus naar voren treden, kun je aan het denken gezet worden ten aanzien van je eigen vooronderstellingen en vanzelfsprekendheden – het begin van alle filosoferen.

Om te beginnen met filosoferen kan je dus niet om handboeken, colleges en gespecialiseerde woordenboeken over filosofie heen en zal je zo vroeg mogelijk een brede en diepe achtergrondkennis moeten opbouwen – door te leren over filosofie. Uitgangspunt op xyz blijft het leren lezen van zo’n zin van Kant, maar leren over filosofie zal je hierbij wel (verder) op weg moeten helpen.

Hoewel het op xyz aankomt op leren filosoferen komt zomaar beginnen met filosoferen niet maar zo van de grond. Lees bijvoorbeeld dit citaat van Kant:

Begrippen zonder aanschouwing zijn leeg, aanschouwingen zonder begrippen zijn blind.

Wat nu?

Wat nu! Alle filosofen gaan lezen?

Hoe je een brede en diepe achtergrondkennis van de filosofie kunt opbouwen, kun je in deze afdeling leren. Daarvoor is het verstandig de volgende vier vragen als leidraad te nemen:

Vragen

Spoiler alert: leren over filosofie vergt veel mentale inspanning en tijd, onherroepelijk. Niettemin zijn er manieren waardoor de inspanning dragelijker wordt en de tijd van lezen en leren efficiënter benut wordt. Die manieren worden hier verzameld. Probeer ze uit en doe er je voordeel mee!

Vragen

Vertaal het openingscitaat bij deze afdeling: Disce quasi semper victurus, vive quasi cras moriturus. Leg het uit in eigen woorden; en overweeg tenslotte of je het als uitgangspunt zou kunnen en willen nemen voor een leven lang leren.
Lees (en vertaal) onderstaand fragment uit Heideggers Die Frage nach dem Ding. Hoe waardeert Heidegger leren over filosofie? Licht je antwoord toe.

In der Philosophie gibt es keine Fächer, weil sie selbst kein Fach ist. Sie ist kein Fach, weil hier das schulmäßige Lernen in gewissen Grenzen zwar unumgänglich, aber doch nie wesentlich ist, weil vor allem in der Philosophie dergleichen wie eine Arbeitsteilung sofort sinnlos wird.